AB Yapay Zeka Yasası 2026: Kullanıcılar ve Geliştiriciler İçin Ne Anlama Geliyor?

Dünyanın İlk Kapsamlı AI Yasası

Avrupa Birliği'nin Yapay Zeka Yasası (AI Act), yapay zeka sistemlerini düzenleyen dünyanın ilk kapsamlı yasal çerçevesidir. 2024'te kabul edilen ve 2026'da tam olarak yürürlüğe giren bu yasa, AI sistemlerini risk seviyelerine göre sınıflandırıyor ve her kategori için farklı düzenlemeler öngörüyor.

Risk Kategorileri

Yasa dört risk kategorisi tanımlıyor: Kabul edilemez risk (sosyal puanlama, gerçek zamanlı biyometrik gözetim — yasaklandı), yüksek risk (sağlık, hukuk, istihdam, eğitim alanlarındaki AI — sıkı düzenlemeler), sınırlı risk (chatbotlar, deepfake — şeffaflık gereksinimleri) ve minimal risk (spam filtreleri, video oyun AI — düzenleme yok).

Geliştiricilere Etkisi

AI uygulama geliştiricileri artık şeffaflık raporları hazırlamak, veri kalitesi standartlarını sağlamak, insan denetimi mekanizmaları oluşturmak ve düzenli risk değerlendirmeleri yapmak zorunda. Büyük dil modelleri (GPT-4, Claude vb.) için özel kurallar da belirlendi.

Türkiye İçin Etkileri

AB pazarına hizmet veren Türk AI şirketleri bu yasaya uymak zorunda. Ayrıca Türkiye'nin kendi AB uyum sürecinde benzer düzenlemeleri benimsemesi bekleniyor. Bu durum, Türk AI ekosistemi için hem zorluklar hem de küresel pazar erişimi açısından fırsatlar yaratıyor.

Kullanıcı Hakları

Yasa kullanıcılara önemli haklar tanıyor: AI sistemi tarafından alınan kararlar hakkında bilgilendirilme hakkı, insan müdahalesi talep etme hakkı ve AI kaynaklı zararlara karşı tazminat hakkı. Bu haklar, AI'ın günlük hayatta güvenle kullanılmasını destekliyor.